Thời tiết cực đoan ảnh hưởng tới mắt như thế nào? 

Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) ngày 8 tháng 2 năm 2022 đã công bố báo cáo cập nhật nhất về biến đổi khí hậu, trình bày chi tiết về các tác động, khả năng thích ứng và tính dễ bị tổn thương mà cộng đồng của chúng ta sẽ phải đối mặt trong cuộc khủng hoảng khí hậu.

Báo cáo này khẳng định lại rằng lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính do con người gây ra đã làm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu hơn 1 độ C so với mức trước thời đại công nghiệp. Do lượng khí thải hiện thời chúng ta có thể tiên đoán trái đất sẽ tiếp tục ấm lên. Theo báo cáo này, với việc nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng thêm 0,5 độ trái đất sẽ bắt đầu chịu những tác động vĩnh viễn đến hệ sinh thái.

Nhiệt độ toàn cầu tăng đã có liên quan đến sự gia tăng tỷ lệ lưu hành của một số bệnh. Ví dụ: Khói cháy rừng, bụi khí quyển và vật chất dạng hạt đã dẫn đến hệ thống hô hấp bị tổn thương, nhiệt độ tăng có liên quan đến tăng nguy cơ tim mạch và thiên tai làm mất môi trường sống của động vật hoang dã đã làm gia tăng trong các bệnh truyền nhiễm từ động vật. Các bệnh về mắt cũng không được miễn trừ tác động của biến đổi khí hậu. Một số bệnh nhãn khoa có liên quan đến tác động môi trường của biến đổi khí hậu. Đánh giá sau đây sẽ là một danh sách không đầy đủ về những cách khác nhau mà sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đôi mắt.

Gia tăng hiện tượng thời tiết cực đoan, mắt sẽ bị ảnh hưởng?

Có bằng chứng đáng kể cho thấy nhiệt độ bề mặt ấm lên đã góp phần vào những thay đổi có thể định lượng được về mức độ nghiêm trọng và tần suất của các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt. Các hiện tượng thời tiết cực đoan là cách chúng ta trải qua biến đổi khí hậu một cách đột ngột và rất dễ thấy và dẫn đến những rủi ro ngay lập tức về sức khỏe và an toàn cho những người bị ảnh hưởng. Điều này biểu hiện bằng các đợt nắng nóng, hạn hán, lượng mưa cực lớn và các cơn bão cực đoan xen kẽ với các kiểu thời tiết khác.

Các đợt nắng nóng đã đặc biệt ảnh hưởng đến các thành phố lớn của Hoa Kỳ và xảy ra thường xuyên hơn gấp ba lần so với những năm 1960. Một số bệnh về mắt có liên quan đến nhiệt độ môi trường tăng lên liên quan đến sóng nhiệt, bao gồm cả bệnh đục thủy tinh thể. Mối liên hệ dịch tễ học giữa sự hình thành đục thủy tinh thể và bức xạ UV đã được thiết lập trong một số nghiên cứu. Không phụ thuộc vào tia UV, các nghiên cứu khác cũng thấy có mối liên hệ giữa nhiệt độ môi trường và một số dạng đục thủy tinh thể. Một nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra tỷ lệ đục thủy tinh thể đục nhân trung tâm chiếm ưu thế ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, có thể liên quan đến nhiệt độ môi trường cao của khu vực đó. Ngoài ra, một nghiên cứu bệnh chứng được thực hiện ở Ấn Độ đã phát hiện ra mối quan hệ giữa mất nước do sóng nhiệt và tăng tỷ lệ đục thủy tinh thể trước tuổi già.

Bệnh lý võng mạc cũng liên quan đến sự gia tăng nhiệt môi trường. Một cơ sở dữ liệu dân số trên toàn quốc trong 11 năm điều tra mối liên hệ giữa điều kiện thời tiết và bong võng mạc cho thấy tỷ lệ bong võng mạc có liên quan đáng kể với mùa và tương quan thuận với nhiệt độ môi trường. Bong võng mạc do rối loạn đông máu dường như có liên quan chặt chẽ nhất với nhiệt độ và  theo mùa, mặc dù mối liên quan đó không phải lúc nào cũng được tìm thấy. Một nghiên cứu đã liên kết sự gia tăng đáng kể các trường hợp bong võng mạc trong tuần sau một đợt nắng nóng ở Quebec.

Thế còn lượng mưa cao đột biến?

Lượng mưa lớn cũng được cho là sẽ trở nên thường xuyên hơn và dữ dội hơn khi địa cầu tiếp tục ấm lên. Lũ quét dự kiến ​​sẽ gia tăng tần suất do lượng kết tủa vượt quá khả năng của hệ thống thoát nước, khiến hệ thống nước bị ô nhiễm,  kết hợp với cơ sở hạ tầng thoát nước kém có thể khiến cộng đồng nhiễm một số mầm bệnh có ý nghĩa về mắt. Toxoplasmosis, được biết đến là nguyên nhân gây viêm võng mạc, có liên quan đến một số đợt bùng phát liên quan đến ô nhiễm nước. Một nghiên cứu như vậy đã ghi nhận đợt bùng phát Toxoplasmosis lớn nhất được báo cáo ở Guiana thuộc Pháp, xảy ra sau một trận lũ lụt bất thường với nhiệt độ ấm áp. Các mầm bệnh khác có liên quan đến lũ lụt bao gồm viêm giác mạc do acanthamoeba và các bệnh nhiễm giun sán khác nhau.

Ô nhiễm tia cực tím hay tia tử ngoại( tia UV) có gây hại cho mắt?

Bức xạ cực tím (UVR) là một dạng bức xạ không ion hóa do mặt trời phát ra. Lượng UVR đến bề mặt trái đất mà không bị phản xạ được điều chỉnh bởi một số yếu tố khí quyển, bao gồm ôzôn, xu hướng mây, hệ số phản xạ bề mặt đất, độ cao và ô nhiễm không khí. Các hạt ôzôn trong tầng bình lưu là cơ bản trong việc phân tán lượng UVR có hại. Sự suy giảm tầng ôzôn ban đầu được quan sát thấy vào những năm 1980 và có liên quan đến các phân tử làm suy giảm tầng ôzôn do con người tạo ra. Khi tia UV chiếu vào mắt, các cấu trúc bị ảnh hưởng được xác định bởi bước sóng. Các bước sóng ngắn hơn có hoạt tính sinh học và được giác mạc hấp thụ nhiều hơn. Các bước sóng dài hơn có thể chạm tới thủy tinh thể, góp phần hình thành đục thủy tinh thể. Bức xạ UV có liên quan đến một số bệnh lý mắt, bao gồm thoái hóa điểm vàng do tuổi tác, mộng thịt, bệnh giác mạc hình chóp và chứng loạn dưỡng Fuchs. Ngoài ra, stress oxy hóa được cho là kết quả của bức xạ UV cũng có liên quan đến hội chứng khô mắt. Bệnh dày sừng thể giọt do khí hậu, là một tình trạng mãn tính đặc trưng bởi sự lắng đọng của giác mạc, cũng được cho là do tiếp xúc với tia cực tím, vì nó có mối liên hệ chặt chẽ với việc cá nhân tiếp xúc với các yếu tố môi trường.

Thế còn ô nhiễm và chất lượng không khí?

Biến đổi khí hậu và chất lượng không khí có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nguyên nhân chính của biến đổi khí hậu là đốt nhiên liệu hóa thạch dẫn đến phát thải khí nhà kính bao gồm vật chất dạng hạt (PM), ôzôn, nitơ điôxít và lưu huỳnh điôxít. Các khí thải này, cùng với các hạt khác, là nguyên nhân chính làm giảm chất lượng không khí. Năm 2016, chất lượng không khí kém được ước tính là nguyên nhân gây ra 4,2 triệu ca tử vong sớm.

Ô nhiễm không khí cũng liên quan đến một số bệnh bề mặt mắt. Nhiều nghiên cứu đã mô tả sự gia tăng các hội chứng khô mắt liên quan đến chất lượng không khí kém, đặc biệt là với PM. Sự hiểu biết hiện tại về sinh lý bệnh này chỉ ra sự kết hợp giữa các phản ứng viêm và stress oxy hóa được kích hoạt bởi vật chất dạng hạt. PM cũng có liên quan đến viêm màng bồ đào, đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác.

Gián tiếp gây ra hạn chế về cơ sở hạ tầng, gián đoạn nguồn cung?

Thiên tai liên quan đến khí hậu đặt các hệ thống hoạt động trong tình trạng căng thẳng. Lượng mưa có thể lấn át hệ thống thoát nước dẫn đến lũ lụt và các hiện tượng thời tiết do khí hậu gây ra có thể làm căng thẳng cơ sở hạ tầng vệ sinh ở châu Phi cận Sahara, dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh mắt hột ngày càng tăng. Thay đổi khí hậu cũng được biết là làm gián đoạn chuỗi cung ứng quan trọng trên toàn cầu như làm gián đoạn dây chuyền lạnh vận chuyển hàng hóa cần được bảo quản ở nhiệt độ thấp. Dây chuyền lạnh nổi tiếng nhất trong việc vận chuyển vắc xin nhưng cũng chịu trách nhiệm vận chuyển nhiều loại thuốc khác, bao gồm thuốc nhỏ mắt tăng nhãn áp Bimaprost, Lantaprost và Travoprost.

Môi trường mà chúng ta tương tác góp phần vào sức khỏe của người dân. Khi môi trường này bắt đầu thay đổi, sự phổ biến và mức độ nghiêm trọng của một loạt các bệnh về mắt cũng sẽ tăng theo. Khi nghiên cứu trong tương lai được thực hiện, cần đặc biệt chú ý đến việc đánh giá tỷ lệ hiện mắc bệnh dọc theo sự phát triển kinh tế xã hội và sự bất bình đẳng, vì những tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu dự kiến ​​sẽ tác động nhiều hơn với những cộng đồng bị gạt ra bên lề xã hội. Ngoài ra, cần chú ý đến việc tìm hiểu các cách thức mà hệ thống chăm sóc sức khỏe đối phó hữu hiệu với cuộc khủng hoảng khí hậu đang tiếp ra./.

Bs Hoàng Cương

Tập hợp từ Internet

191 Go top